یوهان وادهفول، وزیر خارجه آلمان، روز یکشنبه ۱۵ مارچ/مارس اعلام کرد که کشورش در حال حاضر هیچ برنامهای برای مشارکت نظامی در تأمین امنیت تنگه هرمز ندارد و تأکید کرد: «ما در این درگیری شرکت نخواهیم کرد.» وادهفول افزود که آلمان تنها زمانی وارد گفتوگوهای مستقیم خواهد شد که اطلاعات دقیق درباره اهداف نظامی آمریکا و اسرائیل دریافت کند و اطمینان حاصل شود که اقدامات آنان برای حمایت از امنیت منطقه و پایان دادن به درگیریهاست.
او اشاره کرد که حملات اخیر آمریکا و اسرائیل عمدتاً با هدف «تضعیف توان نظامی ایران»، بهویژه برنامه هستهای و موشکی این کشور، انجام شده است و آلمان انتظار دارد از نتایج این اقدامات آگاه شود تا بتواند در مذاکرات آینده نقش ایفا کند.
به گزارش تاگسشاو، وزیر خارجه آلمان همچنین درباره احتمال گسترش مأموریت دریایی اتحادیه اروپا «Aspides» به تنگه هرمز ابراز تردید کرد و گفت این مأموریت حتی در محل اصلی خود، یعنی دریای سرخ، «موثر نبوده است». به باور وادهفول، تنها راه تأمین امنیت پایدار در منطقه، حل ریشهای مناقشه و دستیابی به توافق سیاسی است.
مواضع مقامات و احزاب آلمان
به گزارش تاگسشاو، در آلمان درباره امکان مشارکت نظامی در تنگه هرمز اتفاق نظر وجود ندارد. رودریش کیزوِوتر، نماینده بوندستاگ و کارشناس سیاست خارجی حزب دموکرات مسیحی (CDU)، گفت که در دولت فدرال هنوز ارزیابی واحدی از جنبههای حقوق بینالمللی چنین مأموریتی شکل نگرفته است. به گفته او، در صورت مطرح شدن این گزینه، روند تصمیمگیری میتواند ابتدا در شورای امنیت ملی بررسی شود و سپس برای تصمیم نهایی به کابینه دولت و پارلمان آلمان (بوندستاگ) ارجاع داده شود.
آنتون هوفرایتر، نماینده حزب سبزها، و یان فان آکن، رئیس حزب چپ، هر دو بهطور روشن با هرگونه مشارکت نظامی مخالفت کردند. هوفرایتر گفت که نیروی دریایی آلمان توان و نقش مؤثری در تأمین امنیت تنگه هرمز ندارد. فان آکن نیز تأکید کرد که آلمان نباید در مأموریت نظامی در این منطقه شرکت کند و هشدار داد که این جنگ با حملات غیرقانونی اسرائیل و آمریکا آغاز شده است.
فریدریش مرتس، صدر اعظم آلمان، نیز اعلام کرد که در حال حاضر دلیلی برای بررسی تأمین نظامی مسیرهای دریایی وجود ندارد و تأکید کرد آلمان بخشی از این جنگ نیست و نمیخواهد باشد. او افزود: «تمام تلاشهای ما معطوف به پایان دادن به درگیریهاست.»
تنشها و اهمیت تنگه هرمز
تنگه هرمز، گذرگاه باریکی میان خلیج فارس و دریای عمان، یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان به شمار میرود. حدود یکپنجم نفت و گاز جهان از این مسیر عبور میکند و هرگونه اختلال در آن میتواند بازارهای جهانی انرژی را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. در پی افزایش تنشها، ایران با استفاده از پهپادها، موشکها و مینهای دریایی عبور نفتکشها و کشتیهای حامل گاز را ناامن کرده است. همزمان قیمت نفت به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ رسید و کارشناسان سازمان ملل هشدار دادند که ادامه این وضعیت میتواند هزینههای زندگی را افزایش دهد و بازار جهانی کودهای شیمیایی را تحت تأثیر قرار دهد، زیرا حدود یکسوم از کودهای شیمیایی تجاری، شامل سولفور و آمونیاک، از این مسیر عبور میکنند.
به گزارش رویترز، تهدید ایران به بستن تنگه هرمز سابقهای طولانی دارد و سپاه پاسداران در سالهای گذشته بارها از این گزینه به عنوان اهرم فشار در مناقشات منطقهای یاد کرده است. با این حال، حملات اخیر که با کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی آغاز شد، معادلات را تغییر داده است. مقامهای ایرانی این جنگ را «نبردی برای بقا» توصیف میکنند و گزارشها نشان میدهد که سپاه پاسداران اکنون نقش پررنگتری در تعیین راهبردهای نظامی و امنیتی کشور دارد.
دشواری تأمین امنیت مسیر
تنگه هرمز گذرگاهی باریک است و عرض مسیرهای اصلی کشتیرانی در آن تنها حدود دو مایل دریایی است. کشتیها در این مسیر ناچارند در نزدیکی جزایر ایران و سواحل کوهستانی حرکت کنند؛ شرایطی که امکان پوشش و عملیات نظامی را برای نیروهای ایرانی فراهم میکند. هرچند نیروی دریایی اصلی ایران در سالهای اخیر تضعیف شده است، اما سپاه پاسداران همچنان به ابزارهایی مانند قایقهای تندرو، زیردریاییهای کوچک، مینهای دریایی و حتی جتاسکیهای بمبگذاریشده دسترسی دارد. افزون بر این، گزارشها از توان تولید ماهانه حدود ۱۰ هزار پهپاد در ایران حکایت دارد.
کارشناسان میگویند اسکورت محدود چند کشتی با ناوهای جنگی در کوتاهمدت امکانپذیر است، اما ادامه چنین عملیاتی برای ماهها به منابع نظامی بسیار گستردهتری نیاز دارد. حتی در صورت نابودی بخش بزرگی از توان موشکی و پهپادی ایران نیز خطر حملات چریکی، از جمله عملیات انتحاری، همچنان باقی خواهد ماند.
واکنش ترامپ و متحدان
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، از کشورهای مختلف خواسته است برای تضمین عبور امن نفتکشها از تنگه هرمز در یک اقدام مشترک مشارکت کنند. او اعلام کرده که با دستکم هفت کشور در این زمینه در تماس است. با این حال، بسیاری از متحدان غربی هنوز درباره مشارکت نظامی تصمیم مشخصی نگرفتهاند. بریتانیا، فرانسه و اتحادیه اروپا در حال بررسی گزینههای مختلف برای حفاظت از مسیرهای کشتیرانی هستند، اما تاکنون برنامه عملی برای اعزام نیرو به هرمز اعلام نشده است. در همین حال، کشورهایی مانند آلمان، ژاپن و استرالیا نیز از مشارکت نظامی مستقیم در این منطقه خودداری کردهاند.
اد میلیبند، وزیر انرژی بریتانیا، گفته است لندن گزینههایی مانند اعزام کشتیهای مینیاب یا استفاده از پهپادهای دریایی برای تأمین امنیت عبور کشتیها را بررسی میکند. او در عین حال تأکید کرد که پایدارترین و ایمنترین راه برای بازگشایی کامل مسیرهای دریایی، پایان دادن به درگیریها و یافتن راهحلی سیاسی برای مناقشه است.
Foto: Carsten Koall/dpa
