بعدازظهر امروز یک هواپیما با بیش از ۴۰ پناهجوی افغان در آلمان به زمین نشست؛ در میان آنها زنی افغان نیز حضور داشت که از حمایت حقوقی سازمان PRO ASYL برخوردار بوده است. برای افغانهایی که با وعده پذیرش آلمان در پاکستان گرفتار شدهاند، این روزها مسئلهای حیاتی و مسابقهای با زمان در جریان است: اینکه آیا با کمک جامعه مدنی و تصمیمهای قضایی جانشان نجات پیدا میکند یا نه.
هلن رتزِنه، هممدیر اجرایی PRO ASYL، میگوید:
«این یک رسوایی است که انسانهایی که با بهخطر انداختن جان خود برای آزادی، دموکراسی و حاکمیت قانون تلاش کردهاند، مجبور شوند حق خود برای دریافت حمایت را تکتک در دادگاهها به دست آورند. دولتی که وعدههای نجاتبخش جان انسانها را پس میگیرد، رفتاری شرمآور دارد.»
سمیرا حیدری*، که در معرض خطر جدی بوده و از سوی PRO ASYL حمایت میشد، پس از ورود به خاک آلمان گفت:
«پیروزی در دادگاه بهترین احساسی بود که میتوانستم تجربه کنم. احساس میکردم از تمام تروماهایی که پشت سر گذاشته بودم رها شدهام. بردن این پرونده یک پیروزی بزرگ برای حقوق بشر بود.»
سازمان PRO ASYL از دولت فدرال آلمان میخواهد که هرچه سریعتر برای تمام افغانهای در معرض خطر که وعده پذیرش دریافت کردهاند، ویزاهای وعدهدادهشده را صادر کند – صرفنظر از اینکه این وعده از طریق کدام برنامه پذیرش داده شده است.
پروندههای زیادی در دادگاههای اداری در جریان است
از جمله این افراد، حدود ۴۵۰ افغان هستند که در پاکستان منتظر ماندهاند و از طریق برنامه پذیرش فدرال (BAP) یا روند پذیرش نیروهای محلی وعده ورود به آلمان را دریافت کردهاند. بسیاری از آنها مجبور شدهاند حق خود را از راه دادگاه پیگیری کنند (۱۱۰ پرونده مربوط به BAP در دادگاههای اداری در جریان است).
علاوه بر این، ۶۴۰ نفر از افراد بهشدت در معرض خطر همچنان منتظر پذیرش هستند (بیش از ۱۰۰ پرونده از فهرست حقوق بشری و برنامه موسوم به «برنامه گذار» در حال رسیدگی قضایی است). دولت فدرال در مورد این افراد ادعا میکند که وعدههای دادهشده بر اساس پاراگراف ۲۲ بند ۲ قانون اقامت از نظر حقوقی الزامآور نیستند. تا پایان دسامبر ۲۰۲۵، تنها ۱۶۷ نفر از این افراد (۲۵ نفر اصلی و ۱۴۲ نفر از اعضای خانوادههایشان) پیشنهاد بحثبرانگیز دولت را پذیرفتهاند که در ازای دریافت پول یا خدمات، از برنامههای پذیرش انصراف دهند.
دولت پیشین به همه این افراد وعده پذیرش داده بود، زیرا آنها برای حقوق زنان، حقوق بشر و آزادی فعالیت کرده بودند و به همین دلیل همچنان از سوی طالبان تهدید میشوند. اینکه آنها در پاکستان نیز در امان نیستند، با یورش اخیر طالبان آشکار شد؛ طالبان در این عملیات اطلاعات شخصی افراد را ثبت کرده و ساکنان خانههای امن را بازجویی کردند. در نتیجه، خطر برای این افراد اکنون حتی بیشتر از قبل شده است. تنها در سال ۲۰۲۵، ۲۴۸ نفر از دارندگان وعده پذیرش آلمان توسط مقامهای پاکستانی به افغانستان اخراج شدهاند.
پرونده سمیرا حیدری: مسیر دشوار از وعده تا پذیرش
پس از بهقدرت رسیدن طالبان، سمیرا حیدری که پیش از آن بهطور فعال در روند دموکراسیسازی افغانستان مشارکت داشت و بهشدت در معرض خطر قرار گرفته بود، در سال ۲۰۲۴ از سوی دولت وقت آلمان بر اساس پاراگراف ۲۳ بند ۲ قانون اقامت (برنامه پذیرش فدرال) وعده پذیرش دریافت کرد. او برای انجام مراحل پذیرش، مصاحبههای امنیتی و احراز هویت در سفارت آلمان در اسلامآباد، به پاکستان رفت.
در مارس ۲۰۲۵، دولت جدید آلمان اعلام کرد که قصد دارد همه برنامههای پذیرش را متوقف کند و مدعی شد که این وعدهها «اقدام اداری» محسوب نمیشوند و بنابراین از نظر حقوقی الزامآور نیستند. در همین دوره، مقامهای پاکستانی حیدری را به افغانستان اخراج کردند. او در این مدت از مشاوره، وکالت و کمکهای صندوق حمایت حقوقی PRO ASYL بهرهمند بود.
پس از آنکه حیدری علیه عدم صدور ویزای آلمان شکایت کرد، مقامهای آلمانی او را دوباره به پاکستان بازگرداندند و اسکان دادند؛ اقدامی که نخستین عقبنشینی دولت فدرال و نشانهای از تداوم مسئولیت حفاظتی آلمان در قبال افراد مشمول برنامه پذیرش فدرال بود.
در پایان سال ۲۰۲۵، دادگاه اداری برلین رأی داد که وعده پذیرش بر اساس پاراگراف ۲۳ بند ۲ قانون اقامت یک اقدام اداری و بنابراین تصمیمی الزامآور با اثر حقوقی است. دادگاه دولت فدرال را موظف کرد که برای سمیرا حیدری ویزا صادر کند.
Bild: Jan Woitas/dpa
