برای بسیاری از خانوادهها در هامبورگ، سال پیش از ورود کودک به کلاس اول، سالی پر از پرسش و تردید است. والدین کودکان چهار و پنجساله باید تصمیم بگیرند که فرزندشان این سال را بهعنوان «سال پل» در مهدکودک بگذراند یا دوره پیشدبستانی/آمادگی را در مدرسه ابتدایی آغاز کند. این انتخاب در اصل آزاد است و والدین میتوانند با مشاوره مهدکودکها و مدارس ابتدایی تصمیم بگیرند. تنها یک استثنا وجود دارد: کودکانی که در معاینه چهارسالونیمسالگی دچار ضعف زبانی تشخیص داده میشوند، موظفاند پیشدبستانی را در مدرسه ابتدایی بگذرانند.
آمارها چه میگویند؟
بر اساس آمار اداره آموزش هامبورگ، در آخرین سال پیشدبستانی، ۵۸ درصد کودکان در کلاسهای پیشدبستانی مدارس ابتدایی حضور داشتهاند، ۴۰٫۵ درصد «سال پل» را در مهدکودک گذراندهاند و حدود ۲ درصد از کودکان، به گفته مقامهای آموزشی، «متأسفانه نه در این و نه در آن» قرار گرفتهاند. پیتر آلبرشت، سخنگوی اداره آموزش هامبورگ، میگوید این تقسیم تقریباً برابر، سالهاست تغییری نکرده است.
کدام گزینه برای کودک مناسبتر است؟
به گفته اداره آموزش، پاسخ یکسانی برای این پرسش وجود ندارد. آلبرشت تأکید میکند که والدین باید هم از مشاوره مهدکودک و هم از مدرسه ابتدایی استفاده کنند و تصمیم را بر اساس وضعیت رشد فردی کودک بگیرند. او میگوید: «هدف این است که برای هر کودک، بهترین نوع حمایت در آخرین سال پیش از مدرسه انتخاب شود.» به گفته او، پیشدبستانی در مهدکودک یا مدرسه از نظر رسمی ارزش یکسانی دارد، اما از نظر ساختار، فضا و شیوه آموزشی متفاوت است.
تفاوتهای مهدکودک و مدرسه ابتدایی
در مدرسه ابتدایی، کلاس پیشدبستانی معمولاً ساختارمندتر و شبیه فضای مدرسه است. تعداد کودکان در یک کلاس میتواند تا ۲۳ نفر برسد و آموزش یا توسط مددکار اجتماعی انجام میشود یا مربیان کودک نیز در آن مشارکت دارند. در مقابل، «سال پل» در مهدکودک در محیطی آشناتر و با رویکردهای تربیتی متفاوت برگزار میشود.
یک سوءبرداشت رایج میان والدین
اداره آموزش بارها نسبت به یک سوءبرداشت رایج هشدار داده است. آلبرشت میگوید ثبتنام کودک در کلاس پیشدبستانی یک مدرسه، بههیچوجه به معنای تضمین جای او در کلاس اول همان مدرسه نیست.
سال پل؛ امنیت بیشتر و گذار آرامتر
به گزارش روزنامه آبندبلات، از نگاه بسیاری از مهدکودکها، گذراندن «سال پل» در محیطی آشنا مزایای مهمی برای کودکان دارد. آنا فوی، سخنگوی نهاد شهری «البکیندر» که بیش از ۱۷۰ مهدکودک را اداره میکند، میگوید این دوره به کودکان احساس امنیت بیشتری میدهد و گذار به مدرسه را ملایمتر میسازد. به گفته او، بسیاری از کودکان از اینکه در مهدکودک نقش «بزرگترها» را بر عهده میگیرند، لذت میبرند، مسئولیت میپذیرند و الگوی کودکان کوچکتر میشوند.
مهارتهای اجتماعی؛ فراتر از حروف و اعداد
مدیران برخی مهدکودکهای خصوصی نیز بر اهمیت مهارتهای اجتماعی تأکید دارند. آنیه سِتل، مدیر مجموعه «KMK Kinderzimmer» که بیش از ۳۰ مرکز در هامبورگ دارد، میگوید کودکان در سن پیشدبستانی نیاز بالایی به مهارتهای اجتماعی، تابآوری و توجه آگاهانه دارند. به گفته او، این تواناییها دستکم به اندازه یادگیری حروف و اعداد برای آینده تحصیلی کودکان اهمیت دارد.
انتقادها به نابرابری در دسترسی به مراقبت تماموقت
در مقابل، انتقادهایی نیز مطرح است. لیلا مویشیخ، مدیر نهاد «اشتِرنیپارک»، معتقد است آزادی انتخاب میان مهدکودک و مدرسه در عمل همیشه واقعی نیست. او توضیح میدهد که کوپن مهدکودک، که هزینه نگهداری کودکان را پوشش میدهد، برای والدینی که شاغل نیستند معمولاً فقط تا پنج ساعت در روز اعتبار دارد. در حالیکه در مدرسه ابتدایی، حتی بدون اشتغال والدین، امکان استفاده از برنامه مراقبت تماموقت وجود دارد. به گفته او، همین مسئله باعث میشود خانوادههای کمدرآمد یا دارای پیشینه مهاجرت، پیشدبستانی در مدرسه ابتدایی را ترجیح دهند، به امید آنکه کودکشان زبان آلمانی را بهتر بیاموزد.
درخواست برای فرصت برابر برای همه کودکان
مویشیخ خواستار اصلاح نظام تأمین مالی مهدکودکها در هامبورگ است. او میگوید هر کودک، بدون توجه به وضعیت شغلی والدین، باید حق حضور هشتساعته در مهدکودک را داشته باشد. به باور او، تنها در این صورت است که همه کودکان با فرصتهای برابر وارد مدرسه میشوند و برای شهری مانند هامبورگ، چنین امکانی باید امری بدیهی باشد.
Foto: Canva Pro
